<\/p>\n
De\u011ferli okurlar<\/p>\n
Bu g\u00fcnlerde s\u0131kca\u00a0 tart\u0131\u015f\u0131lan bir s\u00f6ylem var.\u00a0 T\u00fcrkiyede a\u015f\u0131r\u0131 tuz t\u00fcketiminden ortaya \u00e7\u0131kan b\u00fcy\u00fck sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131ndan dolay\u0131, sa\u011fl\u0131k bakanl\u0131\u011f\u0131 tuz t\u00fcketimini a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekmenin, kimi, s\u00f6ylemlere g\u00f6re ise yasaklaman\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 duymaktay\u0131z. Bir \u00e7o\u011funuzun da bildi\u011fi gibi biz de bu konuda rafine tuzlar\u0131n b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n t\u00fcketimine kar\u015f\u0131 yasaklanmas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunmu\u015ftuk. Biz tuzun yasaklanmas\u0131n\u0131 de\u011fil rafine tuzlar\u0131n yasaklanmas\u0131 gerekti\u011fini\u00a0 s\u00f6yl\u00fcyoruz. Rafine tuzlar saf su gibi do\u011fada g\u00f6r\u00fclmez ve bu y\u00fczden ya\u015fayan canl\u0131lar i\u00e7in bir zehirdir. Nasil ki saf su kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 her\u015feyi \u00e7\u00f6zmeye ve iyonla\u015ft\u0131rmaya meyillidir. V\u00fccuda saf su al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zaman v\u00fccudun minerallerinin y\u0131kanmas\u0131na sebep olur. Rafine tuzlar da b\u00f6yle, v\u00fccuda al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zaman do\u011fadaki bi\u00e7imine d\u00f6nmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.\u00a0 \u0130\u015fte tuzun neden hava gibi su gibi ya\u015famsal oldu\u011funu, buna kar\u015f\u0131 rafine tuzlar\u0131n neden ya\u015f\u0131yan canl\u0131lar i\u00e7in zararl\u0131 oldu\u011funun anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Bu konuda sa\u011fl\u0131k bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 desteklemek ve kamu oyunu bilgilendirmek amac\u0131yla, neden susuz ve tuzsuz ya\u015fam olamayaca\u011f\u0131n\u0131 ama rafine tuzlar\u0131n tamamen insan ya\u015fam\u0131 i\u00e7in zararl\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n
Bizde ve d\u00fcnyada tuza kar\u015f\u0131 ba\u015flat\u0131lan bu kampanyan\u0131n iki sebebi var.<\/p>\n
Asl\u0131nda her ne kadar tuz insanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bozuyor dense de, bu tez ger\u00e7ekten herhangi bir bilimsel ara\u015ft\u0131rmaya dayand\u0131r\u0131lmamaktad\u0131r.\u00a0 E\u011fer ger\u015fekten bir bilimsel ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonucuna dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olasayd\u0131, b\u00fct\u00fcn tuzlar ayn\u0131 katagoride ele al\u0131nmazd\u0131. Sadece birka\u00e7 gazete haberiyle yada birka\u00e7 s\u00f6ylemle topyek\u00fcn tuz t\u00fcketimine kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7mak, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir yanl\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 \u00d6rne\u011fin en \u00e7ok duydu\u011fumuz bir s\u00f6z var ki o da\u201a tuz y\u00fcksektansiyon yapar\u2019 s\u00f6z\u00fcd\u00fcr. Bu s\u00f6z\u00fcn bilimselli\u011fi ancak hagi tuz ya da tuzlar tansiyon \u00e7\u0131kar\u0131r sorusuna yan\u0131t arand\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde bilimsel olur. \u00d6b\u00fcr t\u00fcrl\u00fc, bu dedikodudan ileri gitmez. \u0130\u015fte bu y\u00fczden bu tuz tart\u0131\u015fmas\u0131na ciddi bir boyut, bilimsel bir boyut getirmek i\u00e7in bu yazuyu kaleme ald\u0131k. Bulanma durulmak i\u00e7indir, tart\u0131\u015fma ayd\u0131nlanma i\u00e7in.\u00a0 Bu bulanman\u0131n arkas\u0131nda durulaca\u011f\u0131m\u0131z, bu tart\u0131\u015fman\u0131n arkas\u0131nda ayd\u0131nlanaca\u011f\u0131m\u0131z kesindir. Bu tart\u0131\u015fmaya bir tuz da biz katal\u0131m. Yukardaki olguyu daha iyi kavrayabilmek i\u00e7in \u015fu sorulara birlikte yan\u0131t arayal\u0131m.<\/p>\n
Soru 1. Neden insanlar ve hayvanlar tuz yerler? Acaba canl\u0131lar\u0131n tuza ihtiyac\u0131 varm\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Yan\u0131t 1. Toplumda genellikle \u015f\u00f6yle bir kan\u0131 vard\u0131r. San\u0131yoruz ki biz tuzu tat almak i\u00e7in yeriz. Halbuki bunun \u00e7ok \u00f6nemli bir ya\u015famsal sebebi var: Tuzsuz ya\u015fam olmaz. Bu do\u011fada biz ya\u015fam\u0131 d\u00f6rt temel nesneye bor\u00e7luyuz. Bunlar:<\/p>\n
1.\u00a0\u00a0 g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131,<\/p>\n
2.\u00a0\u00a0 su,<\/p>\n
3.\u00a0\u00a0 tuz ve<\/p>\n
4.\u00a0\u00a0 oksijendir.<\/p>\n
Hatta baz\u0131 canl\u0131lar oksijensiz ya\u015fayabilirler, (\u00f6rne\u011fin kanser h\u00fccreleri bunlardan biridir) ama susuz ve tuzsuz kesinlikle ya\u015f\u0131yamazlar. Bu y\u00fczden b\u00fct\u00fcn hayvanlar i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel olarak tuzun da su gibi ya\u015famsal oldu\u011funu bilirler.\u00a0 Nas\u0131l ki su olmad\u0131\u011f\u0131 zaman her canl\u0131 kurur, tuz almad\u0131\u011f\u0131 zaman da o canl\u0131 yava\u015f yava\u015f \u00f6l\u00fcr. Bir insana tuz yemesini yasaklamak onun yava\u015f yava\u015f \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep olur.<\/p>\n
Yanl\u0131z burada bilinmesi gereken en \u00f6nemli ayr\u0131nt\u0131 \u015fudur: Biz bu maddeleri ne bi\u00e7imde ve ne kadar almak zorunday\u0131z? \u00c7\u00fcnki hemen her toplumda \u015f\u00f6yle bir kan\u0131 var. Bir insan\u0131n g\u00fcnde yakla\u015f\u0131k 2,5 – 3 Litre s\u0131v\u0131ya ihtiyac\u0131 var. Bu s\u00f6z\u00fc herkes kendine g\u00f6re yorumlamaktad\u0131r. Oysa canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n olu\u015fumunda ve ya\u015fam\u0131n s\u00fcreklili\u011finde b\u00f6yle bir\u015fey \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Ya da bir di\u011fer kan\u0131 ise \u2018biz tuzu zaten yiyeceklerden almaktay\u0131z\u2019. Canl\u0131 olup da tuzdan olu\u015fmayan bir canl\u0131 yok ki! Dolayisiyle yedi\u011fimiz her nesne sudan ve tuzdan ibaret. Tabiki yedi\u011fimiz her \u015feyde tuz var. Ancak sorun tuz al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131m\u0131z de\u011fil, yeteli tuz al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve hangi tuzu al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r.<\/p>\n
Biz bu d\u00f6rt maddeyi ancak do\u011fadaki g\u00f6r\u00fcld\u00fckleri bi\u00e7imleriyle,\u00a0 ve yeterli miktarlarda almak zorunday\u0131z. E\u011fer bu maddeleri biz do\u011fadaki bi\u00e7imleriyle de\u011filde, ba\u015fka bi\u00e7imlerde ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, canl\u0131 \u00e7\u0131kmaza girer. E\u011fer biz g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcnden de\u011fil de, solaryumdan al\u0131rsak, \u00f6l\u00fcr\u00fcz ama yava\u015f yava\u015f. E\u011fer biz suyumuzu do\u011fada g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bi\u00e7imiyle, bir kaynak suyu gibi de\u011fil de, bug\u00fcn pazarda sunuldu\u011fu bir \u00e7ok end\u00fcstri i\u00e7ece\u011fi bi\u00e7imleriyle al\u0131rsak, \u00f6l\u00fcr\u00fcz ama yava\u015f yava\u015f. Bu g\u00fcn bizde ve bir\u00e7ok Avrupa \u00fclkesinde bir insan\u0131n g\u00fcnde yakla\u015f\u0131k 3 litre s\u0131v\u0131ya itiyac\u0131 var s\u00f6ylemi, sadece pazar kayg\u0131lar\u0131ndan ortaya at\u0131lm\u0131\u015f uyduruk bir bilgiden ba\u015fka birye\u015f de\u011fildir. Bu s\u00f6z\u00fcn \u00fcn\u00fcverste profos\u00f6rleri taraf\u0131ndan tekrarlanmas\u0131, bu s\u00f6ze inananlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r da s\u00f6z\u00fcn do\u011frulu\u011funu artt\u0131rmaz.<\/p>\n
Tuzu da biz do\u011fadaki bi\u00e7imiyle de\u011fil de rafine bi\u00e7iminde al\u0131rsak,\u00a0 gene \u00f6l\u00fcr\u00fcz ama yava\u015f yava\u015f.\u00a0 \u0130\u015fte burada yava\u015f yava\u015f \u00f6l\u00fcm\u00fcn bug\u00fcnk\u00fc yayg\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fteki ad\u0131 hastal\u0131kt\u0131r. Buna en g\u00fczel \u00f6rnek y\u00fcksek tansiyorndur. Bizim okurlar\u0131m\u0131z herkesten daha iyi bilirler ki,\u00a0 y\u00fcksek tansiyonu olan bir\u00e7ok okurumuz en ge\u00e7 \u00fc\u00e7 hafta gibi k\u0131sa bir s\u00fcrede do\u011fal tuz ile, (\u00f6zellikle himalaya tuzu ile) iyile\u015ftirmi\u015flerdir.\u00a0 \u00c7\u00fcnki y\u00fcksek tansiyon bir hastal\u0131k de\u011fil, v\u00fccudun su ve tuz k\u0131tl\u0131\u011f\u0131nda bu k\u0131tl\u0131\u011fa kar\u015fi geli\u015ftirdi\u011fi ge\u00e7ici bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr. Bu sorun hi\u00e7bir ila\u00e7la de\u011fil sadece bu k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. Bu konuda her ge\u00e7en g\u00fcn \u00f6rneklerimiz \u00e7o\u011falmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin denize giden bir\u00e7ok ki\u015fi farketmi\u015ftir ki, deniz kenar\u0131nda bir hafta kal\u0131nd\u0131ktan sonra ikici hafta tansiyon dengeye gelir. \u0130\u015fte burda olan denize girilince v\u00fccut bir s\u00fcnger gibi ihtiyac\u0131 olan suyu ve tuzu \u00e7eker, bu y\u00fczden tansiyon d\u00fc\u015fer. Ama sadece tansiyon mu? Bir\u00e7ok hastal\u0131k b\u00f6yle biz hi\u00e7 fark\u0131nda olmadan iyile\u015fir. Bunun tek sebebi denizdir, yani tuzlu sudur. Deniz b\u00fct\u00fcn hastal\u0131klara iyi gelir. O y\u00fczden denize gitmeyi ihmal etmeyin. Denizi sadece bir tatil olarak de\u011fi, sadece bir dinlenme olarak de\u011fil ayn\u0131 zamanda en \u00f6nemli iyile\u015fme yeridirde. D\u00fcnyada hi\u00e7bir kapl\u0131ca yoktur ki deniz kadar \u015fifal\u0131 olsun. Deniz her derde devad\u0131r.<\/p>\n
Soru 2. Neden insanlar a\u015f\u0131r\u0131 tuz yerler? Onlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 tuz yemeye iten sebep nedir?<\/p>\n
Bilmemiz gereken \u00e7ok \u00f6nemli bir olgu var. Ya\u015famak her\u015feyden \u00f6nce (burada ya\u015fam\u0131n dinsel, ahlaki, felsefi ve di\u011fer sosyal yanlar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutarak)\u00a0 bir enerji \u00fcretimi ve t\u00fcketiminden ba\u015fka bir\u015fey de\u011fildir.\u00a0 E\u011fer bir canl\u0131 enerji \u00fcretemez ise ayn\u0131 zamanda t\u00fcketemez de. Bunlar \u00f6l\u00fclerdir. Canl\u0131lar enerji \u00fcretemedikleri zaman \u00f6l\u00fcrler. Enerji \u00fcretebilmek i\u00e7in her canl\u0131n\u0131n s\u00fcrekli bir madde al\u0131\u015fveri\u015fi i\u00e7erisinde olmas\u0131 gerekir.\u00a0 B\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n ya\u015fam\u0131 i\u00e7in en gerekli ve zorunlu maddeleri su tuz ve oksijendir.\u00a0 B\u00fct\u00fcn canl\u0131lar bu maddelere kar\u015f\u0131 ya\u015fam\u0131n zoru gere\u011fi endekslenmi\u015flerdir. Fazla oldu\u011fu zaman da canl\u0131 \u00f6l\u00fcr, eksik oldu\u011fu zaman da canl\u0131 \u00f6l\u00fcr. Bunu b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel olarak bilir. Ya\u015fam\u0131n bilgeli\u011fi burada gizlidir. Bunun en anla\u015f\u0131l\u0131r \u00f6rne\u011fi nefes almam\u0131zd\u0131r. \u00dc\u00e7 dakika nefes almaya a\u011fz\u0131m\u0131z\u0131 kapad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman hemen \u00f6l\u00fcr\u00fcz. Bu y\u00fczden otomotik olarak nefes al\u0131p veririz. E\u011fer nefeslendi\u011fimiz ortamda bir hava kirlili\u011fi oldu\u011fu zaman \u00f6ks\u00fcrmeye ba\u015flar\u0131z. Bu v\u00fccudumuzun bir taraftan bize uyar\u0131s\u0131d\u0131r, \u00f6b\u00fcr taraftan d\u0131\u015fardan al\u0131nana kar\u015f\u0131 buldu\u011fu bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr, yanl\u0131\u015f al\u0131nan\u0131 d\u0131\u015far\u0131 atmak gibi. \u0130\u015fte bu y\u00fczden b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar ya\u015famsal \u00f6nemi olan bu maddeler al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 zaman, bu maddelerin al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in canl\u0131da bir istek do\u011far. Bu istekler annelik gibi, cinsellik gibi, ac\u0131kmak gibi, susamak gibi, canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n devam\u0131 i\u00e7in gerekli olan i\u00e7g\u00fcd\u00fclerdir.\u00a0 Burada tuza kar\u015f\u0131 da canl\u0131lar tad geli\u015ftirmi\u015flerdir. Bitkiler tuzunu topraktan al\u0131r. Di\u011fer canl\u0131lar ise yedikleri besinlerden al\u0131rlar. Yediklerinde yeterli tuz bulamayan canl\u0131lar \u00e7evreyi yal\u0131yarak eksik tuzlar\u0131n\u0131 gidermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu y\u00fczden bir\u00e7ok yabani hayvan tuz bulamad\u0131\u011f\u0131 zaman \u00e7\u0131ld\u0131rm\u0131\u015f gibi ta\u015flar\u0131 yalarlar. \u00c7ocuklar\u0131n toprak yemesinin sebebi budur.<\/p>\n
Hemen her k\u00fclt\u00fcrde hayvanlara tuz verirler. Bir \u00e7ok insan bilir ki hayvanlara rafine edilmi\u015f tuz verilmez. Bir ine\u011fe rafine tuz verin \u00fc\u00e7 g\u00fcn sonra s\u00fctten kesilir, \u00fc\u00e7 hafta sonra da\u011fa \u00e7\u0131kamaz \u00fc\u00e7 ay sonrada kemik erimesine, romatizmaya d\u00fc\u015fer. Her nedense bu bilgi hayvanlar i\u00e7in bilinir de, sanki insanlar\u0131n anatomisi farkl\u0131ym\u0131\u015f gibi, bu ger\u00e7ek insanlar i\u00e7in bir t\u00fcrl\u00fc do\u011fru oldu\u011fu kimsenin akl\u0131na gelmez.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin profosyonel sporcular\u0131n yapt\u0131klar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 spordan dolay\u0131 onlar\u0131n suya ve tuza daha \u00e7ok ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. Rafine tuz ger\u00e7e\u011fini bilmedikleri i\u00e7in, profosyonel sporcular\u0131n v\u00fccutlar\u0131n\u0131n tuz dengelerini kurmalar\u0131 oldukca zordur. Bunu en iyi futbolcular bilirler. Bu konuda b\u00fct\u00fcn futbolculara, profosyonel sporculara ve yar\u0131\u015f atlar\u0131 binicilerine bir s\u0131r verelim. Kaliteli do\u011fal tuz yeyin, ve bolca su i\u00e7in, en do\u011frusu her i\u00e7ti\u011finiz suya biraz himalaya tuzu kat\u0131n ve i\u00e7in,yorulmak nedir bilmeyin. Yar\u0131\u015f atlar\u0131na kaliteli tuz verin, onlar becerilerini iki kat\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131rlar.<\/p>\n
Bug\u00fcn \u00f6zellikle modern toplumun insanlar\u0131n\u0131n g\u00fcnde en az 15 ile 20 gram aras\u0131nda tuz t\u00fckettikleri s\u00f6ylenmektedir. Ancak bu bilgide \u00e7ok m\u00fcthi\u015f bir yan\u0131lg\u0131 var; insanlar\u0131n tuz t\u00fcketti\u011fi yan\u0131lg\u0131s\u0131d\u0131r. Asl\u0131nda bizim t\u00fcketti\u011fimiz tuz de\u011fil saf sodyumkl\u00f6r\u00fcrd\u00fcr. Siz \u015fimdi tuz yerine 20 gram de\u011fil tonlarca sodyumkl\u00f6r\u00fcr de yeseniz v\u00fccudunuza tuz girmi\u015f olmaz, tam tersine v\u00fccudun di\u011fer minerallerini de \u00e7eker al\u0131r. Daha \u00f6nce dedi\u011fimiz gibi, do\u011fada rafine edilmi\u015f tuza, yani saf sodyumkl\u00f6r\u00fcre rastlanmaz. V\u00fccuda al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zaman da do\u011fas\u0131na geri d\u00f6nmeye meyillidir. Yani do\u011fal tuzdaki di\u011fer mineralleri \u00e7evreden, yani v\u00fccuttan alarak tamamlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. V\u00fccudun bu sorunla ba\u015fa \u00e7\u0131kabilmesi i\u00e7in tekrar do\u011fal tuza ihtiya\u00e7 duyar. Biz rafine tuz yedikce v\u00fccutta bu bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Baz\u0131 insanlar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 tuza d\u00fc\u015fk\u00fcn olu\u015funun sebebi budur.<\/p>\n
Rafine tuz yedikce insan\u0131n daha fazla yeme iste\u011fi do\u011far. Kimi insanlar avu\u00e7 avu\u015f tuz yeseler de gene de tuza doymak bilmezler, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu yedikleri tuz de\u011fildir.<\/p>\n
Bunun yan\u0131nda bir de toplumsal de\u011fi\u015fmenin getirdi\u011fi gizli bir tuz t\u00fcketimi var ki, bir\u00e7o\u011fumuz bunun fark\u0131nda bile de\u011fildir. \u00d6zellikle haz\u0131r yiyecek ve i\u00e7eceklerde var olan gizli tuzlar\u0131n ne miktar\u0131 ne de kalitesi hakk\u0131nda bir bilgimiz vard\u0131r. Bu nedenle bunu g\u00fcnl\u00fck tuz t\u00fcketiminde yoktan sayar\u0131z. Bug\u00fcn toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit eden en \u00f6nemli konulardan biridir. Herhalde\u00a0 bug\u00fcn sa\u011fl\u0131k bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 en \u00e7ok kayg\u0131land\u0131ran i\u015fin bu yan\u0131d\u0131r. Yoksa insanlara tuz yasaklaman\u0131n yolu yoktur. Siz restoranlarda tuzu yasaklars\u0131n\u0131z insanlar ceplerinde gezdirir, o kadar zor bir olay de\u011fildir.<\/p>\n
Gizli tuz t\u00fcketimi nas\u0131l olmakta: Toplumsal zenginlikle birlikte, bir\u00e7ok yiyece\u011fe haz\u0131r ula\u015fmaktay\u0131z. Gerek restoranlarda, gerek se s\u00fcpermarketlerde, ekmek, yo\u011furt peynir, salam, sucuk vs. Gibi b\u00fct\u00fcn haz\u0131r yiyeceklerde rafine edilmi\u015f tuz vard\u0131r.\u00a0 Tabiki bir nesne pazara haz\u0131rlan\u0131rken en b\u00fcy\u00fck kayg\u0131 nas\u0131l pazarlanaca\u011f\u0131d\u0131r. E\u011fer elbise pazarl\u0131yorsan\u0131z onun esteti\u011fi ve kalitesi, e\u011fer yiyecek pazarl\u0131yorsan\u0131z da onun tad\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kar. Tad\u0131 olmayan bir yiyece\u011fi kimseye pazarlayamazs\u0131n\u0131z. Bu tad\u0131n herkes taraf\u0131ndan iyi bulunmas\u0131 gerekir. Tuzsuz hi\u00e7bir yiyece\u011fin tad\u0131 yoktur. Hatta tatl\u0131lar\u0131n bile i\u00e7ine tuz kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 zaman yavan olur. \u201cKat\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131n efendisi tuzdur\u201d diyen hadis bo\u015funa s\u00f6ylenmemi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130\u015fte bu y\u00fczden b\u00fct\u00fcn haz\u0131r yiyeceklere tuz kat\u0131l\u0131r. Yanl\u0131z rafine edilmi\u015f tuz agrasiv oldu\u011fundan, bu agrasiv tad\u0131n\u0131 g\u00fczelle\u015ftirmek i\u00e7in ba\u015fka kimyasal tadland\u0131r\u0131c\u0131lar da kat\u0131l\u0131r. Buda rafine tuz tad\u0131n\u0131 azaltt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu kez daha fazla rafine tuz katma zorunlulu\u011fu do\u011far. Bu k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc heryerde ve her zaman bir \u00f6m\u00fcr boyu pe\u015fimizden dolan\u0131p durur.<\/p>\n
Bir taraftan insan\u0131n tuz yeme zorunlulu\u011fu ve arzusu, \u00f6b\u00fcr taraftan ortada tuz olmay\u0131\u015f\u0131 bizi korkun\u00e7 bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc ile \u00e7\u0131kmaza sokar. E\u011fer biz ger\u00e7ek tuz kullanm\u0131\u015f olsayd\u0131k, bu kadar a\u015f\u0131r\u0131 tuz t\u00fcketimi ortaya \u00e7\u0131kmazd\u0131.<\/p>\n
Soru 3. Ger\u015fekten insanlar\u0131 hasta eden TUZ mudur, yoksa tuz k\u0131tl\u0131\u011f\u0131m\u0131?<\/p>\n
Yan\u0131t: \u0130nsan o\u011flu tuz derken acaba neyi kastetmi\u015f? Bu konuda azc\u0131k kafa yoran herkes \u015fu sonuca var\u0131r. Do\u011fada var olan ve su ile \u00e7\u00f6z\u00fclebilen her\u015fey,\u00a0 d\u00fcnyan\u0131n var olu\u015fundan buyana, denizlerde toplan\u0131r. Her hangi bir deniz kurudu\u011fu zaman da arta kalan nesneye insan o\u011flu tuz demi\u015f. Bug\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde tuz hala b\u00f6yle elde edilmektedir.\u00a0 B\u00fct\u00fcn kaya tuzlar\u0131 da denizlerin kurumas\u0131 sonucu olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n
Tuzu sadece insanlar yemeklerinde i\u00e7eceklerinde kullanmaz, ayn\u0131 zamanda end\u00fcstrinin her dal\u0131nda tuz kullan\u0131l\u0131r. D\u00fcnya tuz \u00fcretiminin %97 den faylas\u0131n\u0131 end\u00fcstri kendisi kullan\u0131r. End\u00fcstrinin \u00fcretti\u011fi hemen her\u015fey tuz ile \u00fcretilir. Camdan, arabaya, deterjandan ilaca, boyadan benzine kadar tuzun kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 alan yoktur.<\/p>\n
Ancak burada hemen hepimizin g\u00f6z\u00fcnden ka\u00e7an, ya da ka\u00e7\u0131r\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck bir ayr\u0131nt\u0131 vard\u0131r ki o \u00e7ok \u00f6nemli bir ayr\u0131nt\u0131d\u0131r. End\u00fcstri tuzu her \u00fcretiminde kullan\u0131r derken, do\u011fal tuzlar\u0131 kullanamaz. End\u00fcstri i\u00e7in gerekli olan saf sodyumkl\u00f6r\u00fcr\u2019d\u00fcr. Bu y\u00fczden tuz asl\u0131nda endend\u00fcstri i\u00e7in rafine edilerek\u00a0 i\u00e7erisindeki sodyum ve klor d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn elementler ve iz elementler al\u0131narak sadece saf sodyumkl\u00f6r\u00fcr\u2019e indirgenir. \u00c7\u00fcnki di\u011fer elementler ve iz elementler end\u00fcstri i\u00e7in rahats\u0131z edici fakt\u00f6rd\u00fcr. Neden tuz saf sodyumkl\u00f6r\u00fcre indirilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu haliyle kimyasal reaksiyon g\u00fcc\u00fc artar. Oysa saf sodyumkl\u00f6r\u00fcr canl\u0131 v\u00fccudunda\u00a0 tam tersi rol oynar. Reaksiyon g\u00fcc\u00fc artan sodyumkl\u00f6r\u00fcr yenildi\u011fi zaman da, v\u00fccutta kendi ba\u015f\u0131na reaksiyonlara girer. Bu reaksiyonlardan en \u00f6nemlisi ise, sodyumklor\u00fcr do\u011fal halde iken ki haline d\u00f6nmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Yani di\u011fer elementleri de kendisinde toplamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. V\u00fccudun di\u011fer minerallerini \u00e7ekip alarak do\u011fal durumuna d\u00f6n\u00fc\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu da canl\u0131n\u0131n ya\u015fam olaylar\u0131n\u0131n do\u011fal seyrini bozar. Canl\u0131 buna engel olmak i\u00e7in bu zararl\u0131 ve agrassiv maddeyi su ile etraf\u0131nda bir k\u0131l\u0131f olu\u015fturarak n\u00f6t\u00fcrle\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. V\u00fccutte olu\u015fan \u00f6demin en \u00f6nemli sebebi budur. O y\u00fczden derler ki v\u00fccutta tuz su tutar.<\/p>\n
V\u00fccut en \u00f6neli ya\u015famsal suyunu yedi\u011fimiz bu rafine edilmi\u015f tuzu n\u00f6t\u00fcrle\u015frirmek i\u00e7in kullan\u0131rsa, v\u00fccutta kronik bir su k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ba\u015flar. \u0130\u015fte bu da y\u00fcksek tansiyon, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, migren, romatizma gibi bir\u00e7ok kronik hastal\u0131\u011fa sebep olur. \u0130\u015fte bu y\u00fczden v\u00fccudumuzdaki bir\u00e7ok kronik hastal\u0131\u011f\u0131n as\u0131l sebebi tuz de\u011fil tuz k\u0131tl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Biz ne kadar rafine edilmi\u015f tuz yersek, v\u00fccudumuz o kadar tuz k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ya\u015far.<\/p>\n
Soru 4. V\u00fccudumuzun tuza ihtiyac\u0131 varm\u0131d\u0131r?<\/p>\n
\u0130nsan v\u00fccudu sudan ve tuzdan ibaret. Sudan ve tuzdan olu\u015fmayan yery\u00fcz\u00fcnde bir canl\u0131 yok. O y\u00fczden derler ya yedi\u011fimiz yiyeceklerde zaten tuz var.\u00a0 Ancak insan v\u00fccudu ne suyu ne de tuzu depolayabilmektedir. Biz bu maddeleri s\u00fcrekli ve yeterli miktarlarda d\u0131\u015fardan almak zorunday\u0131z. \u0130nsan v\u00fccudu yakla\u015f\u0131k 24 000 tane enzim \u00fcretebilmekte e\u011fer biz suyunu ve tuzunu verirsek. V\u00fccuttaki hormon bozukluklar\u0131n\u0131n, ve buna ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fen b\u00fct\u00fcn hastal\u0131klar\u0131n sebebi v\u00fccuttaki tuz k\u0131tl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. V\u00fccutta tuz k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 insan\u0131 \u00f6l\u00fcme g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. E\u011fer bir insan\u0131 yava\u015f yava\u015f \u00f6ld\u00fcrmek istiyorsan\u0131z ona tuzu yasaklay\u0131n.<\/p>\n
Tuzun v\u00fccudumuzdaki en \u00f6nemli g\u00f6revi, b\u00fct\u00fcn ya\u015fam olaylar\u0131na temeli olan osmoz g\u00fcc\u00fcn\u00fc olu\u015fturmakt\u0131r. Osmoz g\u00fcc\u00fcn\u00fcn bir di\u011fer kanad\u0131 ise sodyum – potasyum pompas\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Bu pumpa her\u015feyden \u00f6nce h\u00fccrenin asit baz dengesini ve osmoz g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flar. Bu pompa gene bir tuz iyonu pompas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin potasyum rafine tuzlarda yokt\u0131r. E\u011fer \u015fans\u0131m\u0131z varsa, bunu yiyeceklerden alabilirsek \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, yoksa i\u015fimiz tanr\u0131ya kalm\u0131\u015f.<\/p>\n
Bu pumpa \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 zaman v\u00fccutta \u00f6dem olu\u015fur,\u00a0 b\u00f6brek yetmezli\u011fine olur, kab\u0131zl\u0131k olur.<\/p>\n
Ne garip de\u011filmi, v\u00fccut bir taraftan su toplarken, bir taraftan da ba\u011f\u0131rsak t\u0131kanmas\u0131 ya\u015fan\u0131r.\u00a0 . Asl\u0131nda yetmeyen b\u00f6brek de\u011fil su ve tuzdur.<\/p>\n
V\u00fccutta tuz k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu zaman, olu\u015facak ya\u015famsal sorunlar\u0131 saymakla bitmez,\u00a0 \u00e7\u00fcnki v\u00fccuttaki b\u00fct\u00fcn ya\u015fam olaylar\u0131 ne g\u00fczel ki sadece su ve tuz \u00fczerine kurulmu\u015ftur. Ne g\u00fczel ki d\u00fcyoruz, d\u00fcnyada herkese yetecek su da var tuz da. Yanl\u0131z bunun bilincinde olup da sular\u0131m\u0131z\u0131, kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131, nehirlerimizi, g\u00f6llerimizi denizlerimizi temiz tutmam\u0131z gerek. Tuzu da rafine etmeden en do\u011fal haliyle almak gerek.<\/p>\n
Yanl\u0131z burada v\u00fccut tuz k\u0131tl\u0131\u011f\u0131nda kendini nas\u0131l ifade\u00a0 eder ve tuz k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ekti\u011fini bize anlat\u0131r. Bunlardan baz\u0131lar\u0131 \u015f\u00f6yle:<\/p>\n
Soru 5. V\u00fccudumuzun hangi tuza ihtiyac\u0131 var?<\/p>\n
V\u00fccudumuzun tuza ihtiyac\u0131 su gibi hava gibi g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 gibi ya\u015famsald\u0131r dedik, ama hangi tuza? Belkide bir\u00e7ok insan bu soruyla ilk defa kar\u015f\u0131la\u015fmaktad\u0131r. Dolay\u0131siyla bu soru bir\u00e7ok insan\u0131 \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrebilir.\u00a0 \u015eu ana kadar bir\u00e7ok insanla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k ve onlar \u015f\u00f6yle diyorlard\u0131. Tuz tuzdur, tuzdan ba\u015fka tuz mu var\u2019? \u015eunu da ekleyenler az de\u011fil. Eskiden biz kaya tuzu kullan\u0131rd\u0131k. Ama ne olduysa \u015fimdi bu rafine tuzu icat ettiler ve bizde ondan kullan\u0131yoruz. Ne bilelim biz hangi tuz daha iyi. Evet tuzdan ba\u015fka tuz var. Hemde \u00e7ok ba\u015fka ba\u015fka tuzlar var.<\/p>\n
Do\u011fada her maddenin ya\u015fayan canl\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda bir kalitesi vard\u0131r. Bu kalite o maddenin \u00f6z\u00fcnde gizlidir. Do\u011fada hi\u00e7bir maddenin, hatta hi\u00e7bir atomun bile bir \u00f6zde\u015fi yoktur. Bu y\u00fczden canl\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7 duydu\u011fu bu maddelerinde kaliteleri canl\u0131 ya\u015fam\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli rol oynar. Her su ayn\u0131 su de\u011fildir. \u0130\u00e7inde bulundurdu\u011fu mineral yap\u0131s\u0131ndan tutun da, y\u00fcklendi\u011fi enerjiye kadar her su farkl\u0131 \u00f6zellikler, farkl\u0131 kaliteler g\u00f6sterir. Hatta ayn\u0131 \u00e7e\u015fmeden dolunayda al\u0131nan su ile normal bir gecede al\u0131nan sular\u0131 analiz ettikleri zaman bile, bu iki suyun ayn\u0131 \u00e7e\u015fmeden akt\u0131\u011f\u0131na analiz edenler bile inanamam\u0131\u015ft\u0131r. Buna en g\u00fczel \u00f6rneklerden biri Zemzem suyudur. Kimilerine hikaye bile gelse, Zemzem suyu bir farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ifade eder.\u00a0 O farkl\u0131l\u0131k ise ya\u015fayan canl\u0131lar i\u00e7indir.<\/p>\n
Nas\u0131l ki her su ayn\u0131 su de\u011fildir, her tuz da ayn\u0131 yuz de\u011fildir. \u00d6nce rafine tuzlarla do\u011fal tuzlar\u0131n ayn\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kavramam\u0131z gerek. Tuz nas\u0131l rafine edilir; \u00f6nce kaya tuzlar\u0131 su ile \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fckten sonra y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7 ve \u0131s\u0131 ile (157-160 derecede) su buharla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra rafine\u00a0 edilir. (Rafine edildikten sonra sofralar\u0131m\u0131za gelen tuza, ak\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flas\u0131n diye kat\u0131lan ve tamamen sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131 olan maddeleri hatta bu tart\u0131\u015fmada hesaba bile katm\u0131yoruz.) Bu konudaki bilgi tuz end\u00fcstisinin kendisine aittir. Bizim taraf\u0131m\u0131zdan hi\u00e7bir ekleme yap\u0131lmaz.<\/p>\n
Bir\u00e7ok bilim adam\u0131n\u0131n da tekrarlad\u0131\u011f\u0131 bir yan\u0131lg\u0131 var, derler ki \u201aDo\u011fal tuz ile rafine edilmi\u015f bu tuz aras\u0131nda ne fark var ki! Rafine edilerek sadece i\u00e7inden toprak ve kil d\u0131\u015far\u0131 al\u0131n\u0131r. Bir de di\u011fer elementler, iz elementler al\u0131n\u0131r. Bunlar da do\u011fal tuzlar\u0131n\u00a0 ancak %1\u2019 lik bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturur.\u00a0 Bu y\u00fczden bu %1 lik b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yok sayar\u0131z. Bug\u00fcn d\u00fcnyada yap\u0131lan en b\u00fcy\u00fck yan\u0131lg\u0131 budur. Bu yan\u0131lg\u0131y\u0131 anlayabilmek i\u00e7in iki \u00f6rnek vermek istiyoruz. \u0130nsan v\u00fccut suyuna ve h\u00fccre s\u0131v\u0131s\u0131na en yak\u0131n sular deniz sular\u0131d\u0131r. Hatta ya\u015fam \u00f6ncesi deniz sular\u0131na bunlar \u00f6zde\u015fdir. \u015eu demek; deniz suynda var olan mineraller insan v\u00fccudunda da ayn\u0131 mineraller yakla\u015f\u0131k de\u011ferlerde temsil edilmektedir. Ve miliyarlarca y\u0131ll\u0131k ya\u015fam s\u00fcreci bu su ve mineraller bile\u015fiminin \u00fczerine geli\u015ftirmi\u015ftir. Yani suyun d\u0131\u015f\u0131nda, do\u011fal tuzlarda ne varsa v\u00fccudumuzda da onlar var, ve b\u00fct\u00fcn bunlar ya\u015famsald\u0131r. \u0130\u015fte bu y\u00fczden v\u00fccudumuzda var olan ve s\u00fcrekli almak zorunda oldu\u011fumuz bu tuzlardaki %1 lik mineraller ve iz elementlerini almad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman v\u00fccuttaki b\u00fct\u00fcn ya\u015fam olaylar\u0131 \u00e7\u0131kmaza girmektedir.<\/p>\n
\u0130kinci \u00f6rnek ise \u00e7eli\u011fe su vermek diye bilinen bir olay\u0131 hat\u0131rlatmak istiyorum. Tuzu rafine edince bir\u015fey de\u011fi\u015f miyor sadece temizleniyor diyen g\u00f6r\u00fc\u015fe \u015funu hat\u0131rlatmak istiyoruz. Bir maddeyi z\u00fcksek derecelerde \u0131s\u0131t\u0131rsan\u0131zi o madde art\u0131k eski madde de\u011fildir. Hatta \u00e7eli\u011fi sertle\u015ftirmek i\u00e7in y\u00fcksek \u0131s\u0131daki \u00e7eli\u011fi suya sokarlar. \u00c7eli\u011fe su vermek derler ad\u0131na. Bu y\u00fczden tuzu rafine ettikten sonra, bu tuzun ayn\u0131 tuz oldu\u011funu idda etmek bence, ya bilerek doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k yapmakt\u0131r, ya da do\u011fadan hi\u00e7bir\u015fey anlamamakt\u0131r. Art\u0131k bize kimse \u2018rafine edilmi\u015f tuz ayn\u0131 tuzdur\u2019 demeye kalkmas\u0131n.<\/p>\n
Soru 6. V\u00fccudumuzun ne kadar tuza ihtiyac\u0131 var?<\/p>\n
V\u00fccudumuzun g\u00fcnde be\u015f g\u0131ram tuza ihtiyac\u0131 var s\u00f6z\u00fc do\u011fru de\u011fildir. \u00c7\u00fcnki bu ki\u015finin kilosuna, yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fe, iklim ko\u015fullar\u0131na ve en \u00f6nemlisi de i\u00e7ti\u011fi suyun miktar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu kadar farkl\u0131 de\u011fi\u015fkenlere ba\u011fl\u0131 olan bir \u015feyi herkes i\u00e7in bu kadar kesin genellemelere sokmay\u0131 anlayam\u0131yoruz. \u00dcstelik bu bir bilimsellik ad\u0131na yap\u0131lmaktad\u0131r. On ya\u015f\u0131ndaki bir \u00e7ocuk ile, 100 kg gelen bir insan\u0131n ayn\u0131 tuza \u0131htiyac\u0131 olmas\u0131 sa\u00e7mad\u0131r. Bu sa\u015fmal\u0131\u011f\u0131 bir kenara b\u0131rakarak v\u00fccutta hangi organ\u0131n neden tuza ihtiyac\u0131 oldu\u011funa ve ne kadar olabilece\u011fine bakal\u0131m.<\/p>\n
V\u00fccudumuzda b\u00f6breklerin g\u00f6revi v\u00fccudun asit ve baz dengesini, su ve tuz dengesini gene su ve tuz ile ayarlayan bir organd\u0131r. Siz e\u011fer hi\u00e7 su i\u00e7mez de sadece tuz yerseniz \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre sonra b\u00f6brek yetmezli\u011fine d\u00fc\u015fersiniz. Ayn\u0131 zamanda da tans\u0131yonunuz artar. Bu durumda ne kadar az tuz yerseniz yeyin v\u00fccudunuz bu tuzla ba\u015fa \u00e7\u0131kamaz. Di\u011fer taraftan da e\u011fer g\u00fcnde 5 ya da 6 litre su i\u00e7erseniz ve hi\u00e7 tuz almazsan\u0131z \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcrede kalp yetmezli\u011fi, nefes darl\u0131\u011f\u0131, g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck ortaya \u00e7\u0131kar. Bu y\u00fczden herg\u00fcn b\u00f6yle TV ya da gazete haberlerinde duydu\u011fumuz pau\u015fal genellemeler do\u011fru de\u011fil hatta tehlikelidir.<\/p>\n
\u0130kinci kez do\u011fru de\u011fildir, \u00e7\u00fcnki \u015fimdiye kadar tuz \u00fczerine bir ara\u015ft\u0131rma olmad\u0131\u011f\u0131 halde, sanki bir bilimsel ara\u015ft\u0131rma sonucuymu\u015f gibi yans\u0131t\u0131lan b\u00fct\u00fcn s\u00f6ylemler, sadece rafine edilmi\u015f tuzlar i\u00e7in s\u00f6ylenmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnki bu s\u00f6ylemleri toplumda \u00e7o\u011faltanlar ve kabul ettirenler zaten rafine edilmi\u015f tuzdan ba\u015fka tuz tan\u0131m\u0131yor ve kabullenmiyorlarki. Bu y\u00fczden onlar sadece rafine edilmi\u015f tuzlar\u0131 g\u00f6zlemleyip yarg\u0131lar sunuyorlar.<\/p>\n
Tuz \u00fczerine en k\u00f6kl\u00fc ara\u015ft\u0131rma sadece Japonya\u2019da yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu ara\u015ft\u0131rma da rafine tuz \u00fczerine yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmay\u0131 yapan bilim adam\u0131na bir mektup yaz\u0131p, ara\u015ft\u0131rmay\u0131 yaparken tuzlar aras\u0131nda bir ayr\u0131ma dikkat edip etmedi\u011fini sordu\u011fumda, ne ac\u0131d\u0131r ki, rafine tuzlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka tuz tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201a tuz tuzdur, tuzdan ba\u015fka tuzmu var\u2019 \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131yla ba\u015fka tuz tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirmi\u015ftir. Bu y\u00fczden \u015fu ana kadar yap\u0131lan s\u00f6ylemlerin hepsi rafine edilmi\u015f tuzlar i\u00e7in ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
Tuz tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n bu kadar hararetli oldu\u011fu bir ortamda umar\u0131z bu yaz\u0131m\u0131z az da olsa kaynayan bu \u00e7orbaya tuz atm\u0131\u015f olur.<\/p>\n
Bulanmak durulmak i\u00e7indir, tart\u0131\u015fmak ayd\u0131nlanmak i\u00e7in.<\/p>\n
19.Temmuz 2010<\/p>\n
Y\u00fccel Aydemir<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
De\u011ferli okurlar Bu g\u00fcnlerde s\u0131kca\u00a0 tart\u0131\u015f\u0131lan bir s\u00f6ylem var.\u00a0 T\u00fcrkiyede a\u015f\u0131r\u0131 tuz t\u00fcketiminden ortaya \u00e7\u0131kan b\u00fcy\u00fck sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131ndan dolay\u0131, sa\u011fl\u0131k bakanl\u0131\u011f\u0131 tuz t\u00fcketimini a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekmenin, kimi, s\u00f6ylemlere g\u00f6re ise yasaklaman\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 duymaktay\u0131z. Bir \u00e7o\u011funuzun da bildi\u011fi gibi biz de bu konuda rafine tuzlar\u0131n b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n t\u00fcketimine kar\u015f\u0131 yasaklanmas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunmu\u015ftuk. Biz tuzun yasaklanmas\u0131n\u0131 de\u011fil […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-698","page","type-page","status-publish","hentry"],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yucelaydemir.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/698","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yucelaydemir.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/yucelaydemir.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yucelaydemir.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yucelaydemir.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=698"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/yucelaydemir.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/698\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1975,"href":"https:\/\/yucelaydemir.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/698\/revisions\/1975"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yucelaydemir.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=698"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}